تحلیل صرفی

 
السلام علی من اتبع الهدی
 
السلام: اسم مفرد مذکر جامد معرفه معرب منصرف
علی: حرف جر عامل مبنی بر سکون
من: اسم موصول عام جامد معرفه مبنی
اتبع: فعل ماضی غایب ثلاثی مزید باب افتعال لازم معلوم
الهدی: اسم مفرد مذکر جامد معرفه معرب منصرف مقصور


*سمیرا ولی زاده*

وهب الأمیر ما لا یملک (از کیسة خلیفه می‌بخشد)
 
وهب: فعل ماضی غایب ثلاثی مجرد مبنی لازم معلوم
الامیر: اسم مفرد مذکر مشتق معرفه معرب منصرف
ما: اسم موصول عام جامد معرفه مبنی
لایملک: فعل مضارع غایب ثلاثی مجرد مبنی لازم معلوم

*سمیرا ولی زاده*

 
 
الید الواحده لا تصفّق (یک دست صدا ندارد)
 
الید: اسم مفرد مونث جامد معرفه معرب منصرف
الواحده: اسم مفرد مونث مشتق معرفه معرب منصرف
لاتصفق: فعل مضارع غایب ثلاثی مجرد معرب لازم معلوم

*سمیرا ولی زاده*

یوم لنا و یوم علینا (گهی پشت به زین و گهی زین به پشت)
 
یوم: اسم مفرد مذکر جامد نکره معرب منصرف
ل: حرف جر عامل مبنی بر فتح
نا: ضمیر متکلم مع الغیر جامد معرفه مبنی غیرمنصرف
و: حرف عطف غیر عامل مبنی بر فتح
علی: حرف جر عامل مبنی بر سکون


*سمیرا ولی زاده*

نری أنّ اسالیب دعوة القرآن یختلف بعضها عن بعض اختلافا کثیرا.نری : فعل مضارع ، للمتکلم مع الغیر ، مجرد ثلاثی ، معرب ، متعد ، مبنی للمعلوم ، معتل و ناقصأنّ : حرف مشبه بالفعل ، عامل ، مبنی علی الفتحاسالیب : اسم ، جمع التکسیر ، مذکر ، جامد ، معرب ، معرف بالاضافة ، ممنوع من الصرف ، صحیح الآخردعوة : اسم ، مفرد ، مؤنث ، جامد ، معرب ، معرف بالاضافة ، منصرف ، صحیح الآخرال: حرف تعریف ، غیر عامل ، مبنی علی السکونقرآن : اسم ، مفرد ، مذکر ، جامد ، معرب ، معرّف بـ «ال» ، منصرف ، صحیح الآخریختلف : فعل مضارع ، للغائب، مزید ثلاثی ، معرب ، لازم ، مبنی للمعلوم ، صحیح و سالمبعض: اسم ، مفرد ، مذکر ، جامد ، معرب ، معرف بالاضافة ، منصرف ، صحیح الآخرها : اسم ، ضمیر متصل للنصب و الجر ، للغائبة ، مبنی علی السکون ، معرفةعن : حرف ، عامل جر ، مبنی علی السکونبعض:کما مرّاختلافا : اسم ، مفرد ، مذکر ، جامد ، معرب ، نکرة ، منصرف ، صحیح لآخر

کثیرا : اسم ، مفرد ، مذکر ، مشتق (صفة مشبهة) ، معرب ، نکرة ، منصرف ، صحیح لآخر

                                                                                                   *فرنام محبی*

برای تحلیل صرفی حرف باید به موارد زیر اشاره کنیم :1- نوع حرف - حروف جر : فی ، مِن ، الی ، علی ، بـِ ، کـَ ، و ، حتّی ...- حروف جازمه : لام امر ( لـِ ) ، لاء نهی ( لا ) لَم ، لمّا ( اگر بر سر فعل مضارع باشد ) إنْ- حروف ناصبه : أنْ ، لَنْ ، کَی (لکی) ، إذن ، حتی ، لـِ -  حروف نفی : ما ، لا- حروف مشبهة بالفعل : إنَّ ، أنَّ ، کأنَّ ، لکنَّ  ، لَیْت ، لعلّ- حروف عطف : وَ ، فـَ  ، ثُمَّ ، بَل ، أمْ ، أو ، لا ، حتّی- حروف ندا : یا ، أیا ، هیا ، أی ، أ ، آ ، وا- حروف استثنا : إلاّ ...- حروف استفهام : أَ ، هل- واو حالیه و ...2- عامل و غیر عامل ( حرف عامل حرفی است که در اعراب کلمه ی بعد از خود اثر بگذارد . حروف جر ، جزم ، نصب ، مشبهة بالفعل و لای نفی جنس عامل و بقیه حروف غیر عاملند) .

3- نوع بنای حرف ( مبنی بر ضم – مبنی بر فتح – مبنی بر کسر – مبنی بر سکون)

*فرنام محبی*

برای تحلیل صرفی فعل به موارد زیر اشاره می کنیم.1- زمان (نوع) فعل [ ماضی ، مضارع ، امر]2- صیغه ی فعل [غایب ، مخاطب ، متکلم]3- ثلاثی مجرد و مزید و رباعی مجرد و مزید4- معرب و مبنی [ از میان فعلها فقط فعل مضارع معرب است . غیر از صیغه هایی که نون جمع مؤنث داشته باشد و یا نون تأکید مستقیماً به آنها وصل شده باشد ]5- لازم ومتعدّی [فعل لازم به مفعول به نیز ندارد ولی فعل متعدی نیاز دارد]6- معلوم و مجهول 7- صحیح ومعتلچند نکته :1- فعل لازم همیشه معلوم است.2- فعلهای به کار رفته در بابهای «افعال ، تفعیل ، مفاعلة و استفعال» غالباً متعدی هستند)3- فعلهای به کار رفته در بابهای « تفعّل ، تفاعل و افتعال» غالباً لازمند .4- فعلهای باب «انفعال» همیشه لازم است.

*فرنام محبی*

برای تحلیل صرفی اسم موارد زیر را به ترتیب می نویسیم :1- عدد اسم (مفرد ، مثنی ، جمع)    مفرد : که بر یک شخص یا یک شیء دلالت دارد. و این کلمه نشانه خاصّی ندارد.الف)مانند : جبل- ولد - عالم  ب ) مثّنی : که بر دو شخص یا دو شیء دلالت دارد . نشانه اش دو تا است: ان ِ و َین ِمانند : جبل = جبلان ِ ، جبلین ِ شبکه = شبکتان ِ ، شبکتین ِ  ج ) جمع : که بر بیش از دو شخص یا شیء دلالت دارد وبر دو قسمت است: - جمع مکسر که نشانه خاصی ندارد و از اضافه یا کم یا جابه جایی کلمه مفرد به کار می رود. مانند : عالم = عُلماء - شاهد = شهود- جمع سالم که بر دو قسمت است   1- مذکر که دو نشانه دارد  ون َ ، ین َ مانند : مُعلِّم = مُعَلِّمونَ - مُعَلِّمینَ  2- مؤنث که یک نشانه دارد اتمانند : مُعَلِّمة = مُعلِّمات 2- جنس اسم (مذکر ، مؤنث)مذکر: که نشانه خاصی ندارد . مؤنث : سه نشانه دادر۱- ة ( تاء ِ مُدوَّره = تای گرد )مانند : عالم +ة= عالمة - طالب +ة = طالبة۲- ا-ی ( الف مقصوره = الف کوتاه یا تنها )مانند : کُبری - لیلی ۳- اء ( الف ممدوده - الف کشیده )مانند : صحراء- زهراء- عَذراء - در ضمن دوگونه استثنا دارد با عنوان ۱- مؤنث لفظی (که در اصل مذکر است ولی نشانه مؤنث دارد)مانند : معاویه - طلحه ۲- مؤنث معنوی ( در اصل مؤنث است ولی نشانه مؤنث ندارد )مانند : زینب - مریم - شمس - بئر(چاه) - فأس(تبر)  3- جامد و مشتق ( مشتقات وصفی : اسم فاعل ، اسم مفعول ، صفت مشبهه ، اسم مبالغه و اسم تفضیل  . مشتقات غیر وصفی : اسم زمان ، اسم مکان و اسم آلت )اسم جامد اسمی است که از کلمه ی دیگری ساخته نشده باشد و از دو قسمت تشکیل شده است ۱-مصدر : بر کار بدون زمان دلالت دارد . مانند : کتابة (نوشتن)- علم(دانستن)                                  ۲- غیر مصدر : بر کار دلالت ندارد و صرفاً نام یک شخص یا شیء می باشد . مانند : کتاب- دفتر و..........اسم مشتق اسمی است که از فعل ساخته می شود و آن بر هشت قسمت می باشد : ۱- اسم فاعل : بر کننده کاری دلالت دارد مانند : معلّم=یاد دهنده    و به دو صورت ساخته می شود :      الف) از فعل مجرد : بر وزن فاعل مانند : کتب=کاتِب- شهد=شاهد     ب) از فعل مزید : از فعل مضارع استفاده می شود .به این ترتیب که  حرف فعل مضارع را حذف می کنیم و به جای آن مُ(میم مضموم) قرار می دهیم و حرف یکی به آخر مانده را کسره می دهیم     مانند : یَستَقبلُ= مُستَقبِل    - یَتَعَجّبُ=مُتَعَجِّب ۲- اسم مفعول : بر اسمی اشاره دارد که کار بر آن واقع می شود.مانند :مسئول= کسی که از او سؤال شده .    و آن هم بر دو وجه ساخته می شود.      الف) از فعل مجرد : بر وزن مفعول  مانند : کتب=مکتوب - شهد=مشهود     ب) از فعل مزید : از فعل مضارع استفاده می شود .به این ترتیب که  حرف فعل مضارع را حذف می کنیم و به جای آن مُ(میم مضموم) قرار می دهیم و حرف یکی به آخر مانده را فتحه می دهیم     مانند : یَستَقبلُ= مُستَقبَل    - یَتَعَجّبُ=مُتَعَجَب ۳- صفت مشبهه: بر صفت ثابت دلالت دارد و همان صفت ساده فارسی را می رساند. و مهمترین وزن آن فعیل است مانند عزیز - وحید - شهید - کریم - سمیع - علیم و .......وزن های دیگری هم وجود دارد مانند : فَعِل(خشن)- فَعل(سَهل)-  فَعلان(غضبان=خشمگین-سهران=شب زنده دار) ۴- اسم مبالغه : بر بسیاری صفت در شخص دلالت دارد و معمولا بر سه وزن می آید : فعّال(غفّار) - فعّاله(نسّابه=بسیار نسب دار)- فَعول(صبور)۵- اسم تفضیل :یعنی برتری و برای مقایسه دو شیء یا دو شخص دلالت دارد و بر وزن أفعَل است مانند حسنُ اکبرُ مِن حسین ٍ-مریمُ أجملُ مِن فَریبا.و اگر بخواهیم صفت برترین را نشان دهیم برای مذکر از أفعل و برای مؤنث از فُعلی استفاده می کنیم مانند : الله اکبر(خدا بزرگترین است)-زینب الکُبری(زینب بزرگوار)۶و۷ - اسم مکان - اسم زمان : از نامش پیداست که بر جا و وقت دلالت دارد. و هردو بر دو وزن می آیند و از معنی و جای آنها در جمله می فهمیم که بر زمان دلالت دارد یا بر مکان! وزن آنها عبارت است از : مَفعَل(مَطلع = وقت یا جای طلوع)-  مَفعِل(مسجِد=جای سجده کردن)۸- اسم آلت یا ابزار : بر ابزاری اطلاق می شود که در کارها و حرفه های مختلف به کار می رود و بر وزنهای مختلف می آید . مانند : مِفعَل (مِضرَب=راکت بازی)- مِفعَلة (مِکنَسة=جارو)- مِفعال (مِنشار=ارّه) 4- معرب و مبنی ( اسمهای مبنی عبارتند از : ضمیر ، اسم اشاره ، اسم موصول ، اسم استفهام ، اسم شرط ، بعضی از ظرفها ( الآن ، متی ، اَینَ ، حیثُ أمسِ ، إذا و ...) ، اعداد از 11 (احد عشر تا 19 (تسعة عشر) غیر از جزء اول عدد 12 ( اثنا ، اثنی ، اثنتا ، اثنتی)نکته 1 – بعضی از اسمها در موقعیتی خاص مبنی می شوند . مانند منادای علم و نکره ی مقصوده و اسم لاء نفی جنس ، که بنای آنها در قسمت نحو مطرح می شود و در واقع بنای آین کلمات عارضی است.نکته 2 – اسم معرب قابلیت گرفتن «ال» و تنوین را دارد و مضاف واقع می شود.نکته3 – مثنای اسمهای اشاره و موصول معربند.5- معرفه و نکره معرفه (شناخته شده )نکره (نا شناخته)نکره نشانۀ خاصی ندارد. فقط در بعضی موارد تنوین می گیرد . مانند کتابٌولی معرفه بر شش قسمت است : که چهار قسمت آن معرفه اصلی و دوتای آنها مُعَرّف (معرفه شده ) می باشند.1- عَلم : عبارت است از اسم شناخته شده حالا اسم یک شخص  یا یک جای خاص یا یک شیء خاص باشد .مانند : حُسین- اصفهان – رَخش2- ضمیر : تمام ضمایر چه متصل و چه منفصل ، چه مرفوع یا منصوب باشند چه مجرور همگی معرفه و شناخته شده هستند.3- اشاره : اسمهای اشاره مانند هذا – اولئک – تلک و........4- موصول : اسمهای موصول عام  مانند الذی – الّذین و خاص مانند مَن و ما معرفه به حساب می آیند.5- مُعَرّف به ال : هر اسمی که ال دارد معرفه است . کتاب=نکره – الکتاب = معرفه6- مُعَرّف به إضافه : هر اسمی که نکره باشد ولی برای یک اسم معرفه مضاف واقع شود ، معرفه می شود. مانند : کتاب= نکره -  علی= معرفه – کتاب +علی = کتاب علی در اینجا کتاب با اضافه شدن به علی معرفه شد و  آن هم از نوع معرّف به اضافه.به قول قدیمیها :معارف شش بوَد مُضمَر اضافه            عَلم موصول ذو اللام و اشاره 6- منصرف و ممنوع من الصرف (غیر منصرف) معروفترین موارد اسمهای غیر منصرف عبارت است از : *علم مؤنث ( فاطمة ، مکّة ، حمزة )* بیشتر اسمهای علم غیر عربی ( فرعون ، یوسف ، بهزاد)*صفت بر وزن « اَفعَل »  و مؤنث آنها (  اکبر ، اخضر، سوداء) *جمعهای مکسری که بعد از الف آنها دو حرف متحرک یا سه حرف ساکن الوسط داشته باشد ( جمع های مکسر بر وزن مفاعل و مفاعیل و یا هماهنگ آنها ) مانند : مدارس ، مصابیح ، تلامیذ ، فوائد ، اعاجیب ، تواریخ. . . *اسم های دارای الف و نون زائد (فَعْلان ، فُعْلان) مانند : غضبان ، سلمان  عُثمان...7- تقسیم اسم از حیث آخر آن به مقصور ، ممدود ، منقوص و صحیح الآخر اسم مقصور اسمی است که به الف تنها ختم می شود ( هدی ، دنیا ، فتی ، مستشفی ... )اسم منقوص اسمی است که به یاء ماقبل مکسور ختم می شود. (قاضی ، لیالی ، متعدِّی ، ایدی) اسم ممدود اسمی است که به الف و همزه ختم می شود. (زهراء ، سماء )اسم صحیح الآخر اسمی است که جزء موارد بالا نباشد ( کتاب ، رجل ، طالب )  نکته 1- برای مشخص کردن مذکر و مؤنث اسمهای جمع و همچنین جامد و مشتق و نوع مشتق آنها به شکل مفردشان توجه می کنیم. مثال : ورثة  جمع وارث مذکر و اسم فاعل     مدارس : جمع مدرسة مؤنث و مشتق اسم مکان است.نکته2- « أیّ » به عنوان اسم استفهام و شرط از اسمهای معرب است.

*فرنام محبی*

تماس با ما

مثال مثال مثال مثال مثال برای تحلیل صرفی تحلیل صرفی حرف تحلیل صرفی فعل تحلیل صرفی اسم تحلیل صرفی چیست؟ به پرشین بلاگ خوش آمدید

وبلاگ فارسی(۱) پرشین بلاگ(۱)

  لیست وبلاگ های تخصصی

F-S-S

.:.